مقدمه

در حال حاضر ایران یکی از ده کشور اول دنیا در استفاده از ظروف یک‌بار مصرفاست، به‌طوری که فقط در سال ۸۴، ۵۷۰ هزار تن ظروف یک‌بار مصرف در کشور استفاده شده،که تقریباً ۱۰۰ درصد این ظروف پلاستیکی هستند و می‌توان اذعان کرد که ظروف گیاهینتوانسته‌اند حتی یک درصد مصرف مردم را به خود اختصاص دهند. با این وجود آمارهاحکایت از آن دارد که ایران ظرفیت بالایی برای تولید گیاهی این ظروف دارد و می‌توان با تغییر الگوی مصرف خانواده‌ها و وضع قوانین محدود کننده، تولید این ظروف را ازچند کارخانه محدود فعال در حال حاضر به ده‌ها کارخانه مولد گسترش داد، اکنون قریب به پنج هزار کارخانه و کارگاه تولید ظروف یک‌بار مصرف در کشور وجود دارد، این درحالی است که تنها تعداد اندکی مجوز تولید این ظروف را دارند .
موارد استفاده:
علاوه بررستورانها ، مراکز طبخ، آبمیوه فروشی ها، بستنی فروشی‌ها، پیتزافروشی‌ها، سلف سرویس ادارات و دانشگاه‌ها، پای ظروف یک بارمصرف به میهمانی‌های خانگی هم باز شده است و بسیاری ترجیح می‌دهند هنگام پخش غذای نذری و در مراسم هایی مانند جشن تولدهای کودکانه دردسر شستشوی ظرف را به‌ کلی از برنامه حذف کنند و ازبشقاب و لیوان‌های رنگارنگ پلاستیکی استفاده کنند . طبیعی است که وقتی کالایی این چنین جای خود را در سبد خانوار باز می‌کند، با چند اطلاعیه بهداشتی مصرف آن محدودنمی‌شود، اما استفاده صحیح از این پدیده حداقل کاری است که می‌توان نسبت به آن امیدداشت. اما علاوه بر انواع پلاستیک‌هایی که به عنوان ظروف یک بار مصرف در سرو چای یاغذا مورد استفاده قرار می‌گیرند، دسته‌ای دیگر از این مواد به عنوان ظروف آشپزخانه،ظروف نگهداری غذا در یخچال، ظروف بسته بندی مواد غذایی به خصوص لبنیات مانند ماست وپنیر و همچنین بطری‌های آب معدنی استفاده می‌شوند که استفاده از این ظروف نیزمستلزم رعایت نکات ایمنی خاصی است.
مواد اولیه تشکیل دهنده این ظروف:
در ساخت ظروف پلاستیکی مختلف، مواد پلیمری (نفتی) متفاوتی به کار برده می شودبه عنوان مثال:
ظروف نوشابه های گازدار از جنس پلی اتیلن تترافتالات ( PET ) می باشد.
شیشه های شیرخوری کودکان از جنس پلی کربنات )( PvC ) به دلیل گران بودن پلیکربنات ها این نوع پلیمرها کمتر در بسته بندی مواد غذایی استفاده شده و بیشتر درساخت شیشه های شیر کودکان به کار می روند.) ساخته شده اند.
مواد اولیه ظروف بسته بندی لبنیات را جنس پلی اتیلن ( PE )، پلی پروپیلن ( PP ) و پلی استایرن ( PS ) تشکیل می دهند.
در ساخت ظروف یک بار مصرف از مواد پلی پروپیلن PP و پلی استایرن PS استفادهمی گردد.
کیسه های پلاستیکی از جنس) پلی اتیلن PE (این نوع کیسه ها به اشتباه تحتعنوان کیسه های نایلونی معروفند. شاخته می شوند.
قابل ذکر است این مواد پلاستیکی می توانند حاوی رنگ باشند که در آن صورت ازرنگدانه پلاستیک استفاده می گردد.

عوارض استفاده از ظروف یک بار مصرف غیر استاندارد:
فرآیند تولید ظروف یکبار مصرف باید کامل باشد تا این ظروف از پلیمری بی اثرتهیه شود و هیچ گونه مواد شیمیایی که در فرآیند تولید آن به کار رفته است از ظروفبه داخل مواد غذایی آزاد نشود . ظروف یکبار مصرف باید از جنس « سلولز» که پلیمریطبیعی و مناسب است انتخاب شود اما هم اکنون ظروف موجود در کشور از پلیمرهای شیمیاییتهیه می شوند و چون دستگاه تولید این ظروف نسبتاً کوچک و تقاضای بازار زیاد استگرایش زیادی به سمت تولید این ظروف وجود دارد در حالی که به هیچ وجه استفاده ازآنها برای مواد غذایی گرم مناسب نیست. ظروف یک بار مصرف بی‌رنگ و شفاف فقط برایغذاها و نوشیدنی‌های سرد مناسب هستند و نباید برای نوشیدنی‌ها و غذاهای داغ استفادهشوند. همچنین ظروف یک بار مصرف سفید رنگ و فوم دار برای مواد غذایی سرد، گرم ومرطوب مناسب هستند، ولی برای مواد غذایی داغ نباید استفاده شوند و استفاده از اینظروف مثلاً برای پیتزایی که در دمای ۱۴۰ درجه سانتیگراد طبخ می‌شود، توصیه نمی‌شود . استفاده نابجا از ظروف پلی‌اتیلن(پلاستیکی) موجب آزاد شدن مواد آلی و ترکیباتشیمیایی موجود در دیواره ظروف و ورود آنها به داخل مواد غذایی می‌شود که مصرف آنهابرای سلامتی مضر است . در ساخت ظروف یک بار مصرف، به منظور جلوگیری از شکنندگیظروف، از مواد پلاستیکی لایزر استفاده می‌شود. بنابراین اگر در درون این ظروف آبجوش یا غذای داغ مانند آش ریخته شود، این مواد حل شده و وارد بدن می‌شوند و به دلیلداشتن ترکیبات خاص منجر به بروز سرطان‌های مختلف می‌شود. این خاصیت به خصوص در موردظروف یک بار مصرف شفاف که درصد بالاتری از مواد سرطان‌زا را دارا هستند و در جامعهکاربرد بیشتری هم دارند، بسیار حائز اهمیت است . اصولاً جنس یک بار مصرف‌ها بهگونه‌ای است که توانایی نگهداری رنگ را ندارند و هنگام تماس با چای یا غذای داغ رنگحل می‌شود و یک لایه از آن همراه غذا یا چای میل می‌شود. اما از آنجایی که خوردنرنگ در هیچ شرایطی توصیه نمی‌شود،لذا ورود رنگ از ظروف به غذا و نهایتا به بدنانسان دارای عوارض زیان باری می باشد.
به چند مورد از عوارض شاخص ظروف یکبار مصرف غیر استاندارد به شرح ذیل اشاره میگردد:
-۱ ظروف یک‌بار مصرف پلاستیکی، پس از آزبست و اشعه‌ایکس، یکی از عوامل جدیبروز انواع سرطان و سایر بیماری‌ها محسوب می‌شوند و به‌شدت سلامت انسان را تهدیدمی‌کنند . به طور کلی پلاستیک‌ها، پلیمرهایی هستند که از سنتز مواد اولیه‌ای به ناممونومر تهیه می‌شوند. مونومرها موادی سمی و برای سلامت انسان مضر هستند اگر اینفرآیند اصولی و مطابق با استانداردهای لازم صورت گرفته باشد، مشکلی برای سلامتافراد به وجود نمی‌آورد.
-۲ ظاهراً سرطان زا بودن سرو موادغذایی در این ظروف حتی در ادارات نیز بهفراموشی سپرده می شود.(در حالیکه مصوبه دولتی در این زمینه وجود دارد. (
-۳ مشکلات گوارشی و حتی بروز برخی بدخیمی‌ها از عوارض استفاده از این ظروف میباشد.
-۴ این مواد خاصیت آلرژی زایی دارند.
-۵ این ظروف دستگاه گوارش را مستعد عفونت‌ها می سازد.
-۶ این مواد به علت آزاد کردن مواد آلی و صنعتی به داخل آب یا غذا، انسان رادر معرض انواع سرطان قرار می‌دهند.
-۷ استفاده دراز مدت ازاین ظروف باعث مشکلات گوارشی، خستگی و ناراحتی اعصاب میشود .
مهمترین معایب ظروف یک بار مصرف:
-۱در بازیافت آنها اشکال وجود داشته و مخاطرات زیست محیطی ایجاد می نمایند.
۲- در شرایط خاص ( دمای بالا ، یخ زدگی ، در معرض نورآفتاب …) انتقال موادمضر ( مونومر ها) را به غذا امکان پذیر می سازند.
۳-قابل استفاده در ماکروویو نمی باشد.
-۴ ظروف یکبار مصرف پلاستیکی وقتی در داخل خاک دفن می شوند، بین ۳۰۰ تا ۵۰۰سال ماندگاری دارند. در حالیکه ظروف گیاهی بر پایه سلولز و نشاسته ظرف مدت ۴ تا ۶ماه تجزیه می‌شود .
-۵ انباشته شدن این مواد در طبیعت به خصوص در پارک های جنگلی و سواحل ، از نظردیداری باعث نازیبایی مناظر و در نتیجه ناراحتی و کاهش بازدید کننده ها و کم شدندرآمد اقتصادی مناطق می شود.
-۶ پلی‌استایرن در لیوان‌های آب، کارد، چنگال، قاشق و ظروف غذایی مورد استفادهقرار می‌گیرند، برای مثال در چلوکبابی‌ها ظروفی که به صورت فوم هستند، نوعی پلی‌استایرن هستند که در ساخت آنها ازگاز هگزان استفاده می شود. این گاز در دمای ۱۶۰ درجه سانتیگراد آزاد می‌شود،گاز هگزان عوارضی مانند سر درد را به همراه دارد .
توصیه ها ی بهداشتی در استفاده از این ظروف:
مناسب ترین ظروف برای نگهداری موادغذایی در مکان‌هایی که ظرفشویی حداقل دومرحله‌ای شستشو- آبکشی موجود و امکان شستشوی صحیح و ضد عفونی مناسب وجود دارد، ظروف شیشه‌ای (پیرکس)، استیل و چینی سالم بدون ترک خوردگی و لب پریدگی به جای ظروف یکبار مصرف توصیه می‌شود .

– ۱ از ظروف پلاستیکی در ماکروویو استفاده نکنید به خصوص غذاهای حاوی روغن وچربی ، چون گرما و پلاستیک و روغن با هم ترکیب شده ، که نتیجه ی آن تولید سم دیوکسین است .
-۲ غذا نباید بیشتر از ۲ ساعت در این ظروف باقی بماند .
-۳ نور وحرارت آفتاب ترکیبات خطرناک این ظروف را آزاد می‌کند و احتمال سرطان‌زایی در مصرف‌کنندگان را بالا می‌برد.‌
-۴ اغلب مردم از این خطرات و موارد استفاده هر کدام از این ظرف‌ها بی‌اطلاعهستند و لازم است اطلاعات مربوط به موارد مجاز استفاده و ممنوعیت‌های آن به صورت اتیکت روی محصول درج شود.
-۵ تا حد امکان از ظروف یکبار مصرف استفاده نکنید.
-۶ از بطری هایی استفاده کنید که قابلیت شستشو و دوباره پر شدن را داشته باشد.
-۸ اولویت به ترتیب ظروف شیشه ای، فلزی، کاغذی و در نهایت ظروف )pet پلی اتیلنتری فتالات) هستند. البته ظروف پت به علت تجزیه ناپذیر بودن آن به عنوان یک معضل زیست محیطی هستند و در نتیجه در اولویت آخر قرار می گیرند. اما آزاد سازی مواد ازآنها به مراتب کمتر از دیگر مواد می باشد.
-۹ ظروف یکبار مصرف بیرنگ و شفاف فقط برای غذا ها و نوشیدنی های سرد مناسب هستند.
-۱۰ ظروف یکبار مصرف سفید و فوم دار برای مواد غذایی سرد ،گرم (با دمای پایین حدود ۶۵ درجه سانتی گراد)و مرطوب مناسب هستند.
-۱۱ برای مواد غذایی داغ از فویل های آلومینیومی استفاده شود. امروزه در جهان ظروف آلومینیومی جایگزین ظروف یکبار مصرف پت می شوند.
-۱۲از لیوان های مقوایی ( سلولزی ) برای نوشیدن مایعات داغ استفاده کنید .
-۱۳ظروفی را انتخاب کنیم که دارای مجوز ساخت از وزارت بهداشت باشند.
-۱۴ استفاده مکرر از بطری های آب معدنی و نوشابه عوارض زیان باری دارد.
-۱۵ ظروف یک بار مصرف پلاستیکی حتماً از مراکز معتبر که از مواد اولیه مرغوب ومطلوب استفاده می‌کنند باید تهیه گردد.
-۱۶ اما در میان تمام انواع ظروف یک بار مصرف شاید بتوانیم از بطری‌های آب آشامیدنی به عنوان پرمصرف ترین انواع این ظروف نام ببریم. بطری‌هایی که در ماه‌هایگرم سال حتی اگر حاوی آب معدنی نباشند، به طور مرتب از آب شهری پُر می‌شوند و درون یخچال قرار می‌گیرند تا آب خنک مصرفی خانواده را تامین کنند و در دیگر ایام هم برای نگهداری موادی چون آب لیمو و آب غوره مورد استفاده قرار می‌گیرند . معمولا جنس این بطری‌ها از PET است که اگر این مواد بیش از ۶ ماه در این ظروف نگهداری گردد، آلوده می‌شود . بنابراین خانواده‌ها باید از استفاده مکرر این ظروف برای نگهداری آب دریخچال نیز خودداری کنند .
ظروف یک‌بار مصرف گیاهی چه ویژگی‌هایی دارد؟
این ظروف که عمدتاً از نشاسته ذرت و گندم ، برنج ، سیب زمینی و نیشکر تهیه می‌شوند، اگرچه کمی گران‌تر از ظروف یک‌بار مصرف پلاستیکی هستند، اما نه‌تنها موادسمی و شیمیایی ندارند بلکه طی چندین ماه در خاک تجزیه شده و حتی قابلیت استفاده برای خوراک دام می باشند. به منظور ترویج ظروف یک بار مصرف سلولزی و یا با پایهگیاهی باید امکان رقابت تولید‌کنندگان این ظروف با ظروف پلاستیکی در کشور فراهمشود. بایستی با کمک های دولتی امکان رقابت میان تولید‌کنندگان فراهم گردد تا باقیمت تمام شده کمتری این ظروف به دست مصرف‌کننده برسد، در این صورت هزینه‌های ناشی از عوارض استفاده این ظروف به قبل از تولید انتقال می یابد که بسیار کمترو اقتصادیو در جهت تامین سلامت عمومی نیز می باشد. . سالانه حجم گسترده ای از کیسه پلاستیکی در دنیا استفاده می‌شود که دولت‌ها با تصویب عوارض سنگین برای آنها، استفاده از این کیسه‌ها را محدود کرده‌اند، در این صورت مردم ترجیح می‌دهند از کیسه‌های پارچه‌ای ویا کاغذی استفاده کنند. در حال حاضر در بیشتر کشورهای توسعه یافته کیسه‌های خرید بهروش گیاهی با نشاسته سیب‌زمینی و برنج درست می‌شود. در دنیا ضایعات ظروف یکبار مصرفگیاهی را آسیاب کرده و برای خوراک دام استفاده می کنند ضمنا ظروف گیاهی پایه طبیعی دارند و هیچ مشکلی در مقابل حرارت، نور آفتاب و یخ زدگی ندارند.

انواع ظروف یکبار مصرف
۱- ظروف یکبار مصرف یلاستیکی
۲- ظروف یکبار مصرف گیاهی
۳- ظروف یکبار مصرف فومی
۴- ظروف یکبار مصرف کاغذی
۵- ظروف یکبار مصرف آلومینیومی

ظروف یکبار مصرف پلاستیکی از دو روش و سیستم قابل تولید میباشد

A. تولید ظروف یکبار مصرف پلاستیکی با سیستم تولید نیمه فرمینگ :
B. تولید ظروف یکبار مصرف پلاستیکی با سیستم تولید ترموفرمینگ

ظروف یکبار مصرف با مواد اولیه پلیمری بصورت عمده مصرف از ۴ نوع مواد اولیه پلمری تولید میشود که از نظرفراوانی مصرف نیز به ترتیب زیر میباشند

توضیح مشخصات و کاربرد و مزایا ی انواع ظروف پلاستیکی نسبت به همدیگر
۱ – ظروف پلی استایرنی
ظروف یکبار مصرف با مواد اولیه پلی استایرنی ، که از ابتدا نیز ظروف یکبار مصرف با این نوع مواد اولیه تولید و وارد زندگی مردم شده خود در دو نوع میباشند که از نظر استحکام و فرم پذیری و رنگ به شرح ذیل میباشد :
۱ الف – ظروف پلی استایرنی هایمپک (HIPS ): این نوع ظروف دارای رنگی مات متمایل به سفیدی میباشد که ظروف یکبار مصرف سفید رنگ یا رنگی از این نوع مواد ، که با تررکیب با رنگ سقید و یا هر رنگ مورد نظر تولید میشود . ظروف هایم پک از نظر نرم بودن نسبت به نوع دیگر بسیار نرم و انعطاف پذیر بوده ولی در صورت مچاله شدن و فشار بیش از حد مشخصی ظروف ترک و شکسته میشود از این ظروف قبلا برای بسته بندی صنایع لبنی استفاده میشد و همکنون نیز تا حدی مصرف دارد مانند ظروف ماست ، خامه ، پنیر و بستنی و ظروف آبمیوه خوری سفید رنگ و همچنین ظروف غذا بدون درب که سابق مصرف داشت و همچنین انواع دیس ها و بشقابهای یکبار مصرف
۲ ب – ظروف پلی استایرنی کریستال (GPPS) : این نوع ظروف دارای رنگی شیشه ای و شفاف بوده که ظروف یکبار مصرف شیشه ای و شفاف نوع مواد ، تولید میشود . ظروف کریستال از نظر استحکام نسبت به نوع هایم پک سخت تر ولی بسیار شکننده میباشدو در صورت فشار در همان اول ترک و شکسته میشود این ظروف بدلیل شکنندگی بالا برای بسته بندی خاصی استفاده نمیشو و فقط عمدتا برای مایعات استفاده میشد و همکنون نیز تا حدی مصرف دارد مانند ظروف چایی ( سابق ) و ظروف آبمیوه خوری شیشه ای و یا ظروف مستطیل شکل که برای ظرف سالاد در غذا خوری سابقا استفاده میشد
همکنون در حدود ۴ ، ۵ سالی است که با رایج شدن سایر ظروف پلاستیکی با مواد اولیه های دیگر این ظروف تقریبا از استفاده در مایعات مخصوصا داغ مانند چای و یا ماست با شیر داغ در حال منسوخ شدن است و در بحث سرطان زا بودن نیز ظروف پلیمری اصلی ترین ظروف مورد نظر همین ظروف پلی استایرنی میباشند که بعلت وجود ماده استایرن در مواد اولیه اش که مخصوصا در برخورد با مواد و مایعات داغ این ماده سمی فوری داخل محلول غآشامیدنی مخلوط میشود و همین علت اصلی و شکنندگی بالا و محدودیت در تولید بعضی از ظرو فبا اشکال و خصوصیات خاص موجب کم شدن مصرف و تولید این نوع ظروف شده است
لازم به توضیح است ظروف یکبار مصرف کلا در دو نوع روش قابل تولید میباشد :

روش اول سیستم تولید ظروف یکبار مصرف پلاستیکی با نام: نیمه فرمینگ

درسیستم نیمه فرمینگ تمامی عملیات تولید در یک دستگاه انجام می شود با ترتیب این که ، مواد اولیه به شکل گرانول پتروشیمی در قسمتی از خط تولید که اکسترودر نامیده میشود ، ذوب و تبدیل به ورق گرم شده و قبل از سرد شدن ورق البته با توجه به نوع و امکانات دستگاه این ورق ، بدون نورد و یکنواخت شدن , ورق گرم وارد قسمت پرس شده و در زیرقالب عملیات تولید ظروف انجام می پذیرد . با توجه به اینکه کل خط تولید شامل یکدستگاه با تکنولوژی ساده تر میباشد لذا قیمت این دستگاه نسبت به نوع دوم بسیار پایین تر است
و قابل ذکر است در این سیستم و دستگاه با توجه به مراحل تولید ، فقط از مواد پلی استایرن ( هر دو نوع کریستال و هایم پک ) میتوان ظروف یکبار مصرف تولید کرد
ب – ظروف یکبارمصرف پلاستیکی سیستم ترموفرمینگ : (ظروف پلاستیکی PP,PS)
نوع دوم و تقریبا جدید و با کیفیت بالاتر سیستم تولید ظروف در ایران سیستم ترموفرمینگ بوده که خط تولید این سیستم بر خلاف سیستم قبلی شامل دو دستگاه بوده که در دستگاه اول که به نام خط تولید ورق می باشد مواد اولیه گرانول به ورق تبدیل و به صورت رول تولید می شود ودر دستگاه دوم که به نام پرس ترموفرمینگ میباشد ورق آماده تولید شده باعبوراز کوره حرارتی و رسیدن به درجه حرارت لازمه برای فرم گیری وارد قسمت پرس شده و درزیرقالب عملیات تولید ظروف انجام می پذیرد از مزایای این سیستم نسبت به سیستم نیمه فرمینگ می توان به تولید ظروف از انواع مواد اولیه پلیمری مانند پلی پروپلین PP , پی وی سی ,PVC وپت PET و پلی اتیلن PE و حتی گیاهی اشاره کرد
البته لازم به توضیح است که در تولید ظروف با این سیستم بصورت عمده از مواد پروپلین PP به عنوان مواد اولیه استفاده میگردد که از مزایای این مواد نسبت به مواد پلی استایرن(که سیستم قبلی نیمه فرمینگ فقط با مواد پلی استایرن قابلیت تولید ظروف را دارد) عدم سرطان زا بودن آن به دلیل عدم وجود ماده استایرن در آن است که در مواد پلی استایرنی هنگام استفاده از ظروف برای مواد و مایعات داغ استایرن موجود در مواد آزاد شده و مخلوط مواد و مایعات داخل آن میشود و عاملی بر سرطان زایی آن و تبلیغ ادارات وسازمانهای بهداشتی برعدم استفاده از این ظروف می باشد که در سیستم ترموفرمینگ با توجه به امکان تولید ظروف ازمواد پلی پروپلین تمامی موارد و مضرات عنوان شده رفع گشته است . همچنین با امکان تولید مواد پلی پروپیلن در چندین پتروشیمی ایران و متعادل بودن سیستم عرضه و تقاضا قیمت این مواد دارای نوسانی بسیار کمی بوده و در حال حاضرنیز پایینتر از مواد اولیه پلی استایرن بوده که همین امر در بحث تولید بعضی از ظروف عمده مصرف مانند لیوان چای وآب تفاوت فاحشی از نظر قیمت تمام شده ظروف برای تولید کننده ایجاد کرده است
در سیسیتم نیمه فرمینگ ورق مورد استفاده برای تبدیل و تولید ظروف با ظرفیتی محدود و بدون نورد شدن تولید و مورد استفاده قرار می گیرد ولی در سیستم ترموفرمینگ با توجه به اینکه ورق تولیدی در یک دستگاه جداگانه تولید و نورد شده لذا اولا بدلیل محدود نبودن رول مورد استفاده برای تولید , میتوان ظروف را با تیراژی حدود ۳ تا ۴ برابر بالاتر از سیسیتم نیمه فرمینگ تولید نمود و دوما بدلیل نورد ورق تولیدی که باعث یکنواخت بودن ورق تولیدی در سیسیتم ترمو فرمینگ گشته لذا ظروف تولیدی دارای کیفیت یکسان و یک وزن در سیستم ترمو فرمینگ بوده و همچنین این امر موجب گشته تولید کننده با اعتماد بیشتری از دستگاه لیوان جمع کن اتوماتیک به جای جمع کردن دستی لیوان استفاده کند که هم بحث بهداشت بسته بندی ظروف با عدم تماس دست با محصول تولیدی رعایت و همچنین کاهش تعداد نیروی انسانی لازم برای تولید ظروف ,مخصوصا ظروف کوچکتر مانند لیوان را به همراه دارد که در سیستم نیمه فرمینگ بمنظور کنترل کیفی ظروف تولیدی استفاده از نیروی انسانی برای جمع کردن دستی لیوان امری ضروری است. همچنین تولید ظروف با سیستم ترمو فرمینگ با توجه به اینکه خط تولید شامل ۲ دستگاه مجزا بوده که در دستگاه اول مواد اولیه گرانول تبدیل به ورق پلاستیکی می شود و در دستگاه دوم از ورق پلاستیکی آماده ظروف تولید میشود لذا خود رول به صورت مجزا و بتنهایی به عنوان محصول نهایی فروش برای مصارف کارخانجات بسته بندی فرم سیل یا پوشه های پلاستیکی یا کارت تلفن و….می توان استفاده نمود که در سیستم نیمه فرمینگ این امر غیر قابل امکان میباشد.

ظروف یکبار مصرف پلی پروپیلنی :
این نوع ظروف که با علامت اختصاری PP در زیر ظروف مشخص میشود تقریبا رنگ شیشه ای و نیمه شفاف بوده که با ترکیب با هر رنگ مورد نظز با همان رنگ قابلیت تولید دارد
این ظروف دارای استحکامی نرمال و قابل قبول در حد ظروف یکبار مصرف بوده ولی از نظر شکنندگی بسیار نرم میباشد در حدی که درصورت مچاله کردن کامل حتی ظروف نمیشکند و دوباره میتواند به شکل قبلی و بدون ترک برگردد ،این نوع ظروف که تقریبا چند سالی است رایج شده بدلیل عدم وجود ماده استایرن در ترکیب اصلی خود ( پلی پروپیلن ) دارای مواد سمی مانند ظروف قبلی نیست و حتی با توجه به خاصیت مواد آن در صورت ترکیب با مایعات داغ نیز هیچگونه موادی از آن آزاد و در مواد داخل آن نفوذ نمیکند
تنها ظروف یکبار مصرف پلیمری که در تمامی دنیا بصورت مشترک مشکل بهداشتی نداشته و در حال استفاده است همین ظروف پلی پرو پیلنی میباشد// این نوع ماده پلیمری به حدی در برابر گرما و سایر شرایط مقاوم میباشد که از مواد اولیه این ظروف در صنایع تزریقی که ظروف ضخیم بسته بندی آشپزخانه ای را تولید میکنند ظروف دربدار خاص را که قابلیت استفاده برای گرم کردن مواد غذای داخل ماکرویومیباشد را تولید میکنند
همکنون نیز از چند سال قبل استفاده از این ظروف در ایران نیز شروع شده وبدلایل زیر استفاده از این مواد برای تولید ظروف بصورت تصاعدی بالا میرود
مقاومت خوب در برابر مایعات داغ از نظر عدم تغیییر شکل
عدم وجود احتمال سرطانزا بودن مصرف این ظروف همانند ظروف قبلی پلی استایرنی
قیمت پایین مواد اولیه این ظروف نسبت به سایر مواد اولیه پلیمری
تولید مواد پلی پروپیلن در اکثر پتروشیمی های ایران (مواد قبلی پلی استایرن در کل ایران فقط در پتروشیمی تبریز تولید میگردد
با توجه به خاصیت مواد پلی پروپیلن ، امکان تولید انواع ظروف خاص با اشکال مختلف و زوایا قابل امکان است
با انعطاف پذیری بالا احتمال شکستن و ترک برداشتن این ظروف در موقع حمل وبارگیری نسبت به سایر ظروف بسیار کمتر است
خاصیت و ساختار این مواد اولیه امکان تولید ظروف با تیراژ بالا تر، نسبت به سایر ظروف را فراهم ساخته است

ظروف یکبار مصرف فومی:
ظروف یکبار مصرف فومی از جنس EPS تولید می شود و به صورت کلی در ۳ مرحله و دستگاه تولید می گردد.
مرحله و دستگاه اول خط تولید ظروف فومی : دراین مرحله مواد اولیه به صورت گرانول در قسمت اکسترودر خط تولید ذوب و هنگام خروج از T-DIE(محل خروج ورق) به صورت ورق در اثر دمیدن گاز مخصوص حالت انبساطی به خود گرفته و بعد از سرد شدن ورق به صورت رول تولید می شود.
مرحله و دستگاه دوم خط تولید ظروف فومی :در این مرحله ی که در دستگاه وکیوم فرمینگ انجام میپذیرد ورق فومی پس از عبور از کوره در قالب مخصوص تحت مکش وکیوم فرم دهی و ظروف شکل گیری شده وو سپس در بعضی از پرسهای تمام اتوماتیک در ایستگاه آخر ظروف از ورق برش خورده وجدا میشوند
ولی در بعضی از پرس های نیمه اتوماتیک ورق همراه ظروف بصورت ابعاد بزرگی برش خورده و سپس بصورت دستی در پرس دیگری ظروف از ورق جدا میشود
مرحله و دستگاه سوم دستگاه بازیافت و گرانولساز فومی : در این مرحله که مرحله بازیافت می باشد و ورق های ضایعاتی اول در دستگاه آسیاب مخصوص خرد شده و سپس در وارد اکسترودر دستگاه گرانولساز میشود و در این مرحله مواد ضایعاتی با مواد و رنگ افزودنی ذوب و مخلوط میشود و سپس به صورت رشته های نازک بسیار داغ از محل هد دای دستگاه خارج و بلافاصله توسط باد یا آب خنک شده و سفت میشود و در انتهای دستگاه این رشته ها به طول و ابعاد لازمه برش خورده و برای استفاده در دستگاه اول که خط تولید ورق میباشد آماده است
قابل ذکر است مواد اولیه این ظروف فقط در یکی از پتروشیمی های ایران تولید می شود و به دلیل حجیم و منبسط بودن ظروف تولید آن فقط دراطراف شهرهای بزرگ که فاصله مسافت محل تولید و مصرف بسیار کم باشد دارای توجیه اقتصادی است و از نظر صادرات به علت کرایه بالای حمل ونقل بدلیل حجیم بودن به هیچ عنوان توجیح اقتصادی ندارد مگر در شرایط خاص و با قیمت بالا مانند : عرا
۲ – ظروف یکبار مصرف گیاهی :
ظروف گیاهی شامل ظروفی می شوند که مراحل تولید آن در سیستم ترموفرمینگ انجام می پذیرد ولی با این تفاوت که خود گرانول مصرفی در خط تولید ورق نیز باید در دستگاهی جداگانه آماده شود.
خط تولید ظروف گیاهی شامل ۳ مرحله و ۳ دستگاه مجزا می باشد :
در مرحله و دستگاه اول نشاسته ذرت یا برنج یا گندم در یک دستگاه مخصوص بعد از فرآوری لازمه تبدیل به گرانول نشاسته گیاهی مربوطه می شود
در مرحله و دستگاه دوم گرانول نشاسته در خط تولید ورقی که با خط های تولید ورق پلیمری از نظر ساختار سیلندر و ماردون متفاوت می باشد با مخلوط پلیمری با درصد استاندارد ذوب و نورد وتبدیل به ورق و به صورت رول تولید می شود
در مرحله و دستگاه سوم رولهای ورق گیاهی در همان پرس ترموفرمینگ بعد از عبور از کوره حرارتی و گرم شدن پس از ورود به پرس در قسمت قالب عملیات تولید ظروف گیاهی انجام می پذیرد.با توجه به جدید بودن این سیستم و تعداد کم تولید کنندگان آن وهمچنین قیمت ۳ تا ۴ برابری خط تولید کامل ظروف گیاهی نسبت به خط تولید ظروف پلیمری و همچنین بالا بودن قیمت مواد اولیه گیاهی نسبت به مواد اولیه پلیمری لذا قیمت ظروف گیاهی نسبت به پلیمری تقریبا در حدود ۲ برابرمی باشد و همچنین ظروف گیاهی قابلیت استفاده در صنایع بسته بندی لبنی و بستنی را نداشته و قابل آب بندی توسط درب نمیباشد
۳ – ظروف یکبار مصرف کاغذی:
در این سیستم کاغذ مخصوص بصورت رول بعنوان مواد اولیه تولید در ضخامتهای مختلف چاپ شده و یا چاپ نشده وارد دستگاه شده و سپس بعد ازشکل گیری ضایعات آن برش می خورد و لیوان تولید میشود. مزایای نوع کاغذی لیوان , شیک بودن و بهداشتی بودن و تجزیه پذیر بودن آن می باشد ولی عدم تولید مواد اولیه در داخل ایران و وابستگی آن به واردات و همچنین امکان تولید فقط یک نوع ظرف با یک دستگاه (برای هر ظرفی مانند لیوان یا کاسه دستگاه جداگانه لازم بوده و مانند سایر ماشین آلات با تعویض قالب شکل ظروف تولیدی تغییر نمی یابد) قیمت ظروف تولیدی در حدود ۲ تا ۳ برابر قیمت ظروف پلیمری می باشد و قابلیت استفاده در صنایع بسته بندی لبنی و بستنی را نداشته و قابل آب بندی توسط درب یا فویل نیست . ولی این ظروف توانسته حدود ۲ درصد از بازار مصرف ظروف یکبار مصرف را به خود اختصاص دهد و در کافی شاپ ها یا هتل ها و پذیرایی در سمینارها و مهمانی ها ویا به عنوان تبلیغات شرکت با چاپ نام و آرم روی آن استفاده میشود

روف یکبار مصرف پلی پروپیلنی :

این نوع ظروف که با علامت اختصاری PP در زیر ظروف مشخص میشود تقریبا رنگ شیشه ای و نیمه شفاف بوده که با ترکیب با هر رنگ مورد نظر با همان رنگ قابلیت تولید دارد
این ظروف دارای استحکامی نرمال و قابل قبول در حد ظروف یکبار مصرف بوده ولی از نظر شکنندگی بسیار نرم میباشد در حدی که درصورت مچاله کردن کامل حتی ظروف نمیشکند و دوباره میتواند به شکل قبلی و بدون ترک برگردد ،این نوع ظروف که تقریبا چند سالی است رایج شده بدلیل عدم وجود ماده استایرن در ترکیب اصلی خود ( پلی پروپیلن ) دارای مواد سمی مانند ظروف قبلی نیست و حتی با توجه به خاصیت مواد آن در صورت ترکیب با مایعات داغ نیز هیچگونه موادی از آن آزاد و در مواد داخل آن نفوذ نمیکند
تنها ظروف یکبار مصرف پلیمری که در تمامی دنیا بصورت مشترک مشکل بهداشتی نداشته و در حال استفاده است همین ظروف پلی پرو پیلنی میباشد. این نوع ماده پلیمری به حدی در برابر گرما و سایر شرایط مقاوم میباشد که از مواد اولیه این ظروف در صنایع تزریقی که ظروف ضخیم بسته بندی آشپزخانه ای را تولید میکنند ظروف دربدار خاص را که قابلیت استفاده برای گرم کردن مواد غذای داخل ماکرویومیباشد را تولید میکنند
هم اکنون نیز از چند سال قبل استفاده از این ظروف در ایران نیز شروع شده وبدلایل زیر استفاده از این مواد برای تولید ظروف بصورت تصاعدی بالا میرود
مقاومت خوب در برابر مایعات داغ از نظر عدم تغییر شکل
عدم وجود احتمال سرطانزا بودن مصرف این ظروف همانند ظروف قبلی پلی استایرنی
قیمت پایین مواد اولیه این ظروف نسبت به سایر مواد اولیه پلیمری
تولید مواد پلی پروپیلن در اکثر پتروشیمی های ایران (مواد قبلی پلی استایرن در کل ایران فقط در پتروشیمی تبریز تولید میگردد
با توجه به خاصیت مواد پلی پروپیلن ، امکان تولید انواع ظروف خاص با اشکال مختلف و زوایا قابل امکان است
با انعطاف پذیری بالا احتمال شکستن و ترک برداشتن این ظروف در موقع حمل وبارگیری نسبت به سایر ظروف بسیار کمتر است
خاصیت و ساختار این مواد اولیه امکان تولید ظروف با تیراژ بالا تر، نسبت به سایر ظروف را فراهم ساخته است.
ظروف یکبار مصرف گیاهی :
با توجه به مشکلات ناشی از تجمع ظروف یکبارمصرف تحقیقات گسترده ای پیرامون جایگزین کردن پلیمرهای زیستی به جای پلیمرهای سنتزی صورت گرفته است.در این میان ظروف یکبار مصرف گیاهی از جمله جدیدترین و بی‌خطرترین نوع ظروف می‌باشند و مزایای بسیاری نسبت به ظروف پلی اتیلنی وکاغذی دارا هستند. عدم آسیب رسانی به محیط زیست و مصرف حداقل انرژی به نسبت ظروف یکبار مصرف پلی اتیلنی و کاغذی از امتیازات این فناوری به حساب می‌آید.با توجه به اینکه در هر فرایند تولیدی، تامین مواد اولیه مهم ترین بخش می باشد وبا در نظرگرفتن شرایط اقلیمی ایران نگرانی پیرامون تامین مواد اولیه برای تولید کنندگان وجود نخواهد داشت. فرآیند شکل دهی برای تولید ظروف یکبارمصرف گیاهی به دو صورت تزریق یا ترموفرمینگ صورت می گیرد ولی گرانول مصرفی در خط تولید ورق باید در دستگاهی جداگانه آماده شود .خط تولید ظروف گیاهی شامل ۳ مرحله و۴دستگاه مجزا می باشد :در مرحله و دستگاه اول نشاسته ذرت یا برنج یا گندم در یک دستگاه مخصوص بعد از عملیات و تغییرات لازم تبدیل به گرانول نشاسته گیاه مربوطه می شود در مرحله و دستگاه دوم گرانول نشاسته در خط تولید ورق که با خط های تولید ورق پلیمری از نظر ساختار سیلندر و مارپیچ متفاوت می باشد با مخلوط پلیمری با درصد استاندارد ذوب و نورد وتبدیل به ورق و به صورت رول تولید می شود در مرحله بعد و دستگاه سوم رولهای ورق گیاهی در همان پرس ترموفرمینگ بعد از عبور از هیترحرارتی و گرم شدن پس از ورود به پرس در قسمت قالب عملیات تولید ظروف گیاهی انجام می پذیرد، برای تولید بعضی از ظروف مانند قاشق و چنگال و … می توان از دستگاه قالب گیری تزریقی بهره گرفت و به همین علت با توجه به نوع ظرف تولیدی یکی از فرایندهای قالب گیری تزریق یا ترموفرمینگ انتخاب می شود.

اصلی ترین مواد اولیه پلاستیک شامل سه گروه عمده میشود :

۱)پلی اتیلن
۲)پلی پروپیلن
۳) پلی استایرن

گروه اول شامل پلی اتیلن سبک و پلی اتیلن سنگین بوده که هرکدام کاربردهای مختلفی دارند
پلی اتیلن سبک(LDPE ): در صنایع تولید نایلون – نایلکس – تولید نایلون کشاورزی – تولید شرینگ و … استفاده میگردد.
پلی اتیلن سنگین(HDPE ): در تولید ظروف پلاستیکی – تولید گالون و دبه – تولید مخازن وتانکرهای پلاستیکی و همچنین در تولید لوله
های آبیاری . لوله های آبرسانی و … استفاده میگردد.
گروه دوم شامل هموپلیمر و کوپلیمر میباشد که هموپلیمرها در صنایع تولید ظروف یکبار مصرف – تولید اسباب بازی – تولید وسایل آشپزخانه –
تولید گونی و … بکار میرود و کوپلیمرها در صنایع تولید قطعات سنگین از قبیل قطعات خودرویی –تولید لوله های سبز – صنایع تولید باتری
خودرو و … استفاده میگردد.
گروه سوم شامل دو دسته میشود :
پلی استایرن مقاوم (هایمپک(HIPS)- کریستال( GPPS)): در صنایع تولید ظروف یکبار مصرف –تولید ظروف لبنی – تولید
اسباب بازی – تولید وسایل ورزشی و … استفاده میشود
پلی استایرن انبساطی(EPS ) : در صنایع تولید بلوک سقفی- ۳d پانل – تولید پلاستو فوم (یونولیت) و … استفاده میگردد.

ظروف یکبار مصرف کاغذی- پلیمرهای گیاهی نسبت به ظروفی که با پلاستیک‌های معمول ساخته می‌شوند از انعطاف‌پذیری بیشتری برخوردارند
– در مایکروفر قابل استفاده‌اند.
– بر خلاف پلی‌استایرن که استفاده از آن در دمای بالاتر از ۶۵ درجه مجاز نیست، دمای ۹۰ تا ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد را به راحتی تحمل می‌کنند
– سازگاری با محیط زیست و تجزیه‌پذیری در خاک حداکثر پس از ۶ ماه
– تجزیه در خاک بدون آثار تخریبی بر محیط زیست
– عاری بودن از هرگونه آثار مضر پلاستیک‌های نفتی پس از تماس با مواد غذایی داغ
– وابسته نبودن به مواد اولیه نفتی و تقویت و توسعه صنایع کشاورزی
– مصرف کم انرژی در فرایند تولید محصول و امکان استفاده در صنایع بسته‌بندی غذایی

No comment

دیدگاهتان را بنویسید